صحنه مرا می خواند

تئاتر نرفتیم

رژین دلفان — Thu, 24 Nov 2011 10:53:50 GMT

با مادرم سر خیابان اسکو قرار گذاشته بودیم که از اونحا بریم تئاتر . وقتی رسیدم سر اسکو ، اس ام اس اومد که من توی کتابفروشی افق در حلسه رونمایی کتاب «آرام‌بخش می‌خواهم» اکبریانی نشسته ام . در کتابفروشی را باز کردم ، ومن هم نشستم . هر چند به دیدن نمایش نرفتیم ،اما حال و هوای ادبیات هم از دنیای نمایش دور نیست:

این نشست ، با حضور محمد هاشم اکبریانی (نویسنده کتاب) ، اسدالله امرایی (مترجم) و جمعی از نویسندگان و علاقمتدات در فروشگاه کتاب افق برگزار شد.

امرایی با اشاره به قصه‌های این مجموعه گفت :

" روزگاری بود که انسان به خدایان متصور برای خود نزدیک بود و در عصر زرین ادبیات این دوران ، قهرمانان قصه‌ها آدم‌هایی اسطوره‌ای بودند که قدرت و توانی فرازمینی و گاه در حد و اندازه خدایان خود داشتند و همه ابعاد زندگی‌شان با زندگی انسان فرق داشت . اما با گذر زمان، انسان واقع‌بین‌ می‌شود و قهرمانانی را خلق می‌کند که کارش همان کار قهرمانان گذشته است . ولی شکل و نمادی انسانی‌تر به خود می‌گیرند.

این موضوع تا قرن بیستم ادامه می‌یابد تا اینکه در این دوران انسانی را می‌بینیم که به ندرت توان برخورد با همنوع خودش دارد و حتی در منزل خودش نیز زورش به فرزندش نمی‌رسد. در چنین فضایی او دیگر قهرمان داستان نیست و داستان از زبان اشیاء به بیان وقایع می‌پردازد.

امرایی افزود: گاهی پرسیده می‌شود که چرا داستان ما جهانی نمی‌شود. واقعیت امر این است که رمان و داستان کوتاه یک موضوع وارداتی است. مثل خیلی از دیگر پدیده‌های عصر مدرن، محصول دیگر کشورهاست که ما آن را به استخدام خودمان درآورده‌ایم. در نتیجه برای آنکه در آن به تبحر برسیم، باید راه زیادی برویم. جهانی شدن به نظر من داشتن تیراژ میلیونی در کتاب نیست مهم کیفیت اثر و حرف داشتن آن برای مخاطب است. مثال من ، در این رابطه بسیاری از نویسندگان جهان هستند که حتی پرفروش نیستند.

وی ادامه داد: خط داستانی بسیاری از این قصه‌ها واقعی است و من چنین کاراکترهایی را دیده‌ام و یا درباره آنها شنیده‌ام . اما همه اینها تو‌أم با یک حس درونی و شخصی مبدل به داستان شد. داستانی که با حس همراه نباشد، به نظر من داستان نیست. "

نمایش تراس

رژین دلفان — Tue, 22 Nov 2011 08:08:25 GMT

دیشب ، نمایش تراس را به کارگردانی محمد رضا خاکی ، در تالار اصلی مجموعه تئاترشهر دیدم و خیلی لذت بردم.

نمایشنامه «تراس» سال 1997 توسط ژان کلود کرییر نوشته شده است . داستان تراس ، در مورد زندگی زوجی است که در شرف جدایی هستند . این زوج در آپارتمانی زندگی می کنند که قرار است اجاره داده شود. و این طرح ، اساس و محور قصه برای بیان دغدغه‌های دیگر می‌شود. در این حین مشتریانی به آپارتمان می‌آیند که هرکدام دنیای خاص خود را وارد آپارتمان این زوج می‌کنند و این گونه داستان نمایش ادامه می یابد...

نمایشنامه تراس ، به روابط ناپایدار و خالی از عشق انسان‌ها ی امروزی می پردازد و آن را مورد انتقاد قرار می‌دهد.

کارگردان نمایش در نشستی خبری گفته است : " ناملایمات در زندگی خانوادگی که در نهایت به شکستن شاکله زندگی خانواده ها منتهی می شود از جمله مسایلی است که نه به شدت غرب، در ایران نیز قابل مشاهده است، هر چند که باید تاکید شود فضای فرهنگی، عرفی و شرعی در کشور به عنوان سد محکمی در برابر آسیب های زندگی مدرن بر روابط خانوادگی می ایستد."

وی افزوده است : " در این متن ویژگی‌های روانی دغدغه‌ها‌، امیدها و طنز‌های آدم‌ها را به خوبی نظاره ‌می‌کنیم و نمایشنامه ضمن برخورداری از چارچوبی واقع‌گرا ، استعاره‌ای از زندگی و امید دارد."

به تمام دوستانی که می خواهند یک نمایش بسیار پخته وخوب با دیالوگ‌های قوی ببینند وساعت ها آن را مزه مزه کنند پیشنهاد می کنم حتما به دیدن این نمایش بروند .

راستی :

من بازی قوی مهران رنجبر ، در نقش "موریس" که دارای سادگی و پیچیدگی‌های متناقضی بود را خیلی دوست داشتم. وطراحی صحنه این نمایش نیز خیلی دلنشین بود. دست طراح صحنه هم درد نکند

خانه عروسک

رژین دلفان — Mon, 14 Nov 2011 11:35:28 GMT

خانه عروسک یکی از بهترین نمایش نامه هایی است که من خوانده ام. داستان این نمایش نامه همیشه تازه می ماند. نورا شخصیت اصلی داستان است که هر زنی میتواند خود را به جای او بگذارد.

از این نمایش نامه اقتباس های زیادی شده که فیلم "سارا" ی مهرجویی هم یکی از اون هاست.

خلاصه "خانه عروسک" را براتون میگذارم.

نورا» و «توروالد هلمر» ، زن و شوهر یکدیگر هستند. سالها پیش از زمان وقوع نمایشنامه ، توروالد دچار بیماری ای میشود که به مرگ او خواهد انجامید. دکترش راه درمان هلمر را تغییر آب و هوای زندگی او تشخیص میدهد.این مسئله را به همسر هلمر گفته ولی نورا آنرا از شوهرش به دلایلی مخفی نگه میدارد

.نورا به هر بهانه که میشود هلمر را برای گذراندن زمستان در سواحل جنوب ایتالیا ، راضی میکند. او به همه از جمله شوهرش میگوید که هزینه سفر را از پدرش قرض گرفته است ولی در حقیقت آنرا از شخصی به نام «کروگستاد» وام گرفته و به صورت اقساط آنرا میپردازد. نورا برای گرفتن این وام نیاز به امضای پدر یا شوهرش دارد و به همین خاطر امضای پدرش را – بدون در نظر گرفتن عواقب آن - جعل میکند و قصد آگاه کردن پدر را میکند که عمر او (پدر) کفاف این آگاهی را نمی دهد

اکنون چند سال از مسافرت آنها به جنوب ایتالیا گذشته و هلمر سلامتی خود را بدست آورده است. او از لحاظ شغلی نیز به موفقیت رسیده و قرار است مدیر بانک شود. از اتفاق کروگستاد نیز کارمند همان بانک است و البته به خاطر فساد مالی ای که در گذشته در شغلش داشته - و با زرنگی از دادگاه تبرئه شده - نزد مردم جلوه خوبی ندارد. هلمر نیز در صدد است که او را اخراج کند

کروگستاد از جعلی بودن امضای پدر نورا آگاهی مییابد و به همین سبب از نورا می خواهد که نظر شوهر خود را مبنی بر اخراجش عوض کند. و گرنه در در غیر اینصورت تمام ماجرا را برای هلمر و عموم بیان میکند و به خاطر جعل امضا ، نورا را دادگاهی خواهد کرد

نورا ابقای کروگستاد را در بانک از شوهرش خواستار میشود ولی هلمر مخالفت کرده و حکم اخراج را امضا میکند. کروگستاد نیز در طی نامه ای ، پنهان کاری و جرمی که نورا انجام داده است را به هلمر توضیح میدهد. هلمر به خاطر اینکه با دادگاهی شدن همسرش ، اعتبار و آبرویش نزد مردم شهر از میان خواهد رفت به ستوه میآید و همسرش را به شدت سرزنش کرده و تصمیم میگیرد که مشکل را با کروگستاد حل کند. ولی در همان لحظه به خاطر اتفاقات و تغییراتی که در زندگی کروگستاد روی میدهد (کروگستاد سالها پیش عاشق دختری به نام کریستین بوده ولی دخترک از روی اجبار با شخصی پولدار ازدواج میکند. کریستین که از دوستان نوراست از مشکل پیشامده برای دوستش آگاه میشود و چون شوهرش نیز مرده ، قصد ازدواج با کروگستاد را میکند و از او میخواهد که جریان را فقط به اطلاع هلمر برساند.) ، او نامه دیگری برای هلمر میفرستد و از تهدیدهای خود صرف نظر میکند. همچنین سفته امضا شده توسط نورا را نیز پس میدهد

پس از این اتفاق هلمر اذعان میدارد که نورا را می بخشد و دیگر به این مسئله فکر نخواهد کرد. ولی نورا که بین زمانهای تهدید کروگستاد و مطلع شدن شوهرش ، قصد خودکشی را داشت با دیدن این اتفاقات تصمیم دیگری میگیرد.او به سبب اینکه چندین سال پیش فداکاری بزرگی انجام داده و برای بقای زندگی شوهرش تمام تلاش خود را کرده ولی اینک هلمر حتی حاضر به حمایت از همسر فداکارش نشده است قصد ترک خانه را میکند. نورا تمام سالهای عمرش را به یاد می آورد که ابتدا پدرش و سپس شوهرش گرچه به مهربانی ولی مانند عروسک با او رفتار میکردند و او را جدی نمیگرفتند. به همین خاطر او فرصتی برای شناخت خود نداشته و تمام عمر خود را صرف انجام وظایف محوله میبیند و... . این دلایل هم کمک میکند به تصمیم نورا مبنی بر رها کردن شوهر و سه بچه اش؛ و رفتن به خانه پدری در دهات و دنبال فرصتی برای شناخت خود

نقد تئاتر راجدی بگیریم

رژین دلفان — Wed, 09 Nov 2011 07:30:11 GMT

منتقد همواره پل میان هنرمند و مخاطب است و می‌تواند با پرداختن به لایه‌های مختلف یک اثر و کشف و شرح نشانه‌ها، مخاطب را به شناخت بهتر اثر برساند. از این رو نقد جایگاهی خاص و موثر، همچنین انواع رویکردهای گوناگون دارد. یک منتقد تئاتر می‌تواند از منظرهای مختلف به نقد نمایش‌های اجرا شده یا نمایشنامه‌های منتشر شده بپردازد. یک منتقد علاوه بر این‌که در نقد اثر، گروه اجرا کننده را متوجه نقاط ضعف و قوت کار می‌کند، به تماشاگر هم کمک می‌کند تا به درک درست و بهتری از اثر برسد، نمی‌توان از تئاتر صحبت کرد، ولی از نقد تئاتر صحبتی به میان نیاورد. سوال اینجاست که جایگاه نقد تئاتر در جامعه فعلی ما کجاست؟
● صداقت، عنصر غایب
اولین قدم برای نوشتن یک نقد، صداقت و دوری از ملاحظات معمول است. منتقد باید بدون غرض و حب و بغض، تنها به نقد اثر بپردازد. دکتر رحمت امینی، استاد دانشگاه و رئیس دپارتمان تئاتر دانشگاه هنر و معماری دانشگاه آزاد در این زمینه معتقد است: متاسفانه برخی منتقدان، از روی ضعف جانب احتیاط را می‌گیرند و محافظه‌کاری می‌کنند تا مبادا خصومتی میان آنان و همکارانش ایجاد شود و به جای نقد به تعریف و تمجید می‌پردازند،

● سطح دانش منتقدان‌
رضا آشفته، عضو انجمن منتقدان و نویسندگان خانه تئاتر منتقد را زمانی تاثیرگذار بر جامعه و هنرمندان آن می‌داند که دانش وی دایره وسیعی از اطلاعات را در برگیرد و اشراف منتقد جز در مقوله تئاتر دیگر هنرها و علوم پایه و اجتماعی را نیز در برگیرد و می‌گوید: یک منتقد تئاتر باید فردی جامع‌الاطراف باشد. او باید علاوه بر تسلط کافی بر انواع هنرها، از تاریخ، روان‌شناسی، جامعه‌شناسی، زبان‌شناسی، علوم سیاسی، ارتباطات، فناوری، دین و عرفان، ادبیات، زیبایی‌‌شناسی و مردم‌‌شناسی آگاه باشد. در غیر این صورت نمی‌توان انتظار داشت منتقد بتواند بر جامعه و هنرمندان تاثیرگذار باشد. برای آن که صدای او نیز ناقص است و به عنوان منتقد نمی‌تواند از یک نقطه دید والا و قابل درک و رویت حرف و حدیث خود را به کرسی بنشاند.

● تعهد و پایبندی منتقد
امیر دژاکام، نمایشنامه‌نویس و کارگردان تئاتر معتقد است: از آنجا که در حال حاضر در مسائل بنیادین تئاتر دچار کاستی هستیم، در نقد هم نمی‌توانیم به دور از این ایرادها باشیم. یکی از مهم‌ترین این کاستی‌ها و آفت‌ها، تعهد و پایبندی نداشتن برخی منتقدان نسبت به وظایفشان است. منتقد باید روشنگری و ارتباط مخاطب با اثر را بیشتر کند، در حالی که بیشتر نقدها، برداشت‌های شخصی منتقدان است و نشانه‌های آن در خود اثر دیده نمی‌شود. تحلیل و نقد جای ارائه دلایل خاص است و به چرایی می‌پردازد و نباید در نقد برخورد سلیقه‌ای داشت. اگر در یک نقد می‌گوییم فلان اثر مدرن یا پست‌مدرن است، باید حداقل توضیح مختصری داده شود که چرا این کار به مدرن یا پست‌مدرن نزدیک شده است. متاسفانه بیشتر نقدهای روزنامه‌ها و نشریات سطحی و توصیفی هستند و به بررسی فنی و تکنیکی اثر نمی‌پردازند و نقدها عمق و بعد ندارند و چیزی را به دانسته‌های خواننده اضافه نمی‌کنند.

از: seemorgh.com

تلخیص : رژین دلفان

خسیس

رژین دلفان — Wed, 02 Nov 2011 02:35:50 GMT

خلاصه داستان:

قهرمان داستان مرد ثروتمندی است بنام هارپاگون که زن او مرده، پسری بنام کلئانت و دختری به اسم الیز دارد. او بشدت پول به جانش بسته است تا حدی که پول خود را در زیر خاک پنهان می کند و روزانه چند مرتبه به آن سر می زند زیرا اعتقاد دارد«بهترین طعمه برای جلب دزدها، صندوق های آهنی است و اولین چیزی هم که مورد دستبردشان واقع می شود گاوصندوق است»، همچنین دختر خود را به مردی می دهد که جهاز نخواهد.
پسرش کلئانت عاشق دختری به نام ماریان می شود که حاضر است در صورت توافق نکردن پدرش با این ازدواج با ماریان به کشور دیگری سفر کند و با پول کمی زندگی کند ولی قبل از اینکه جریان ازدواج خود را با پدرش در میان بگذارد متوجه می شود پدرش هم می خواهد با ماریان ازدواج کند.
الیز هم عاشق والر است و برای اینکه پدرش والر را به دامادی بپذیرد، والر در نقش مستخدم وارد خانه هارپاگون می شود تا نظر او را جلب کند.
کلئانت به همراه نوکر خود تصمیم می گیرد پولی که هارپاگون در باغ چال کرده بود را بدزدد؛ سپس از پدرش می خواهد با ازدواج خودش با ماریان موافقت کند تا صندوقچه را به او برگرداند. از طرف دیگر مشخص می شود والر و ماریان،خواهر و برادر هستند و مردی که برای مسئله کاری نزد هارپاگون آمده بود،پدرشان است؛ سپس خواجه آنسلم (پدر ماریان و والر) تمام مخارج ازدواج را که هارپاگون بر عهده نگرفت، بر عهده می گیرد. در پایان کلئانت به ماریان، الیز به والر و هارپاگون به صندوقچه خود می رسند.

سوال : دلیل تازگی نمایشنامه خسیس چیست؟

راز ماندگاری هملت

رژین دلفان — Tue, 01 Nov 2011 19:07:53 GMT

خلاصه داستان:

هملت، شاهزاده دانمارکی که در مرگ پدرش ، عزادار است و از ازدواج شتابزده مادرش گرترود با کلادیوس عمو یش که حالا پادشاه شده، نگران و ناراحت است. روح بدر را ملاقات می کند
و در می یابد که کلادیوس برادرش را کشته تا بتواند با ملکه ازدواج کند و بر تخت پادشاهی بنشیند. روح از هملت می خواهد که انتقام بگیرد و هملت نیز قول انجام این کار را می دهد. هملت تظاهر به دیوانگی می کند. درباریان این را به حساب عشق او نسبت به افلیا دختر پولونیوس وزیر می گذارند.

هملت از دسته ای از بازیگران می خواهد صحنه قتل پدرش را در حضور شاه و ملکه بازی کنند. پادشاه که عصبانی و مظنون شده است تصمیم می گیرد هملت را به انگلستان بفرستد و ترتیبی فراهم آورد تا او را در آن کشور بکشند. وقتی هملت به حضور مادرش می رود و ملکه شروع به سرزنش او می نماید. شاهزاده هم مادر را متهم به دروغ گویی و تزویر مینماید و مرگ همسرش را به خاطر می آورد. پولونیوس که اصلاً آدم فضولی است،پشت پرده اطاق ملکه پنهان می باشد. هملت که از وجود او آگاه می شود، به تصور اینکه کلادیوس پشت پرده اطاق ملکه پنهان می باشد. هملت که از وجود او آگاه می شود، به تصور اینکه کلادیوس پشت پرده مخفی شده، با خنجر وی را می کشد. بعد به همراهی دو نفر از درباریان به نام روزنکرانتس و گیلدنسترن به طرف انگلستان حرکت می کند.

اوفلیا از مرگ پدرش و رفتار عجیب هملت نسبت به او و غیبت طولانی برادرش در فرانسه دیوانه می شود. برادرش لایرتیس از سفر باز می گردد و با شنیدن خبر قتل پدرش، بسیار خشمگین شده قسم می خورد انتقام بگیرد. کلادیوس تقصیر را به گردن هملت می اندازد. اوفلیا از غم برادرش، خود را غرق می کند. در همین حین کشتی هملت مورد حمله دزدان دریایی واقع می شود و دزدان او را به دانمارک می فرستند. هنگامی که به دانمارک می رسد، شاهد مراسم تشییع جنازه اوفلیا می شود. او و لایرتیس هر دو بسیار غمگینند و هنگام تدفین اوفلیا بر سر اینکه کدامیک عزادار اصلی هستند بینشان نزاعی در می گیرد. کلادیوس که از انتقام جویی لایرتیس مطلع است به او پیشنهاد می کند که هملت را به یک مسابقه شمشیربازی دعوت نماید هملت با وجود آنکه می داند، کلادیوس شمشیر لایرتیس را به سم آغشته کرده است، این دعوت را می پذیرد. در هنگام شروع مسابقه، ملکه به افتخار پسرش شراب می نوشد، غافل از اینکه شاه آن را به خاطر هملت با سم آمیخته است. درحین نبرد هملت زخمی می شود و بعد، شمشیر این دو نفر با یکدیگر عوض می گردد و هاملت زخمی بر لایرتیس وارد می کند لایرتیس بر زمین می افتد و درحال مرگ اعتراف می کند که مقصر اصلی کلادیوس است و از هملت تقاضای بخشش می کند. هملت با خنجر شاه را می کشد و به هوریشیو امر می کند به فورتینبراس شاهزاده نروژی بگوید که پس از مرگش او شاه دانمارک خواهد بود. فورتینبراس پس از مرگ شاهزاده جوان می رسد و قول می دهد تشییع جنازه پر شکوهی برای او ترتیب دهد.

طرح یک سوال :

به نظر شما راز ماندگازی هملت چیست؟